Danh mục
Trang chủ / Hỏi Đáp Y Dược / Tác dụng điều trị bệnh của vị thuốc Sơn chi tử là gì?

Tác dụng điều trị bệnh của vị thuốc Sơn chi tử là gì?

Sơn chi tử thuộc họ cà phê (Rubiaceac), được biết đến là vị thuốc có nhiều tác dụng điều trị bệnh trong y học cổ truyền.

Đặc điểm thực vật của Sơn chi tử

Đặc điểm thực vật của Sơn chi tử

Tên gọi khác của Sơn chi tử

Theo giảng viên Liên thông Cao đẳng Dược Hà Nội – Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur, vị thuốc Sơn chi tử còn gọi là Tiên chi (Bản Thảo Cương Mục), Mộc ban (Bản kinh), Chi tử, Trư đào,  Sơn chi nhân, Hoàng chi tử, Chi tử, Tiên tử, Việt đông, Lục chi tử, Hồng chi tử, Hoàng hương ảnh tử (Hòa Hán Dược Khảo), Dành dành (Việt Nam).

Tên khoa học: Gardenia jasminoides ellis (=gardenia florida linn).

Sơn chi tử thường mọc ở nơi ẩm ướt, ven bờ sông suối hoặc chân đồi giáp với ruộng nước.

Bào chế Sơn chi tử

Trị bệnh ở trung tiêu, thượng tiêu: Dùng cả vỏ xác, trị bệnh thuộc huyết thì sao đen dùng (Đan Khê Tâm Pháp); trị hạ tiêu thì bỏ vỏ xác rửa sạch nước màu vàng rồi sao rồi dùng.

Sau khi hái về đem phơi hoặc sấy khô ngay. Trường hợp sấy thì cần lưu ý lúc đầu để lửa to sau nhỏ dần, đảo trộn nhẹ nhàng để làm vỏ quả không bị trầy sát, cũng như đề phòng tình trạng ngoài khô trong ướt, dẫn đến thối mốc (Trung Quốc Dược Học Đại Từ Điển).

Hoặc hái trái về, chỉ lấy hạt, bỏ tai và vỏ, ngâm với nước sắc Cam thảo một đêm, sau đó vớt ra phơi khô tán bột dùng (Lôi Công Bào Chích Luận).

Theo Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược, quả chín kẹp lẫn với ít phèn chua, cho vào cùng với nước sôi độ 20 phút, vớt ra phơi khô vỏ, lại sấy khô cho giòn. Khi muốn dùng sống, sao hoặc đốt cháy tùy từng trường hợp.

Thu hái sơn chi tử chín về ngắt bỏ cuống, phơi hoặc sấy khô. Khi dùng, đem đồ khoảng 20 phút hoặc ngâm quả vào nước sôi rồi bóc vỏ lấy nhân.

Theo y học cổ truyền, sơn chi tử có vị đắng, tác dụng giải độc, chỉ huyết, lợi tiểu. Nhân sao qua dùng chín để tả hỏa hoặc sao đen để cầm máu; để sống có tác dụng thanh nhiệt.

Hạt sơn chi tử với nhiều tác dụng chữa bệnh

Hạt sơn chi tử với nhiều tác dụng chữa bệnh

Tác dụng trị bệnh của sơn chi tử

Thầy thuốc Hữu Định – giảng viên Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur cho hay, Sơn chi tử được dùng trong những trường hợp sau:

Điều trị tinh hoàn sưng đau: sơn chi tử (sao đen) 30g, hạt quýt (sao với giấm) 30g, tiểu hồi (sao với muối) 30g, hạt vải 30g, hạt cau rừng 15g, ích trí nhân 20g,  thanh bì (sao với dầu vừng) 18g. Tất cả đem tán nhỏ, rây bột mịn, mỗi lần uống với 6g với rượu vào lúc đói. Trường hợp bạn không uống được ruợu, lấy 10 sợi cỏ tím sắc với nước, thêm ít muối rang làm thang mà uống.

Điều trị đái ít, đái rắt, đái buốt: sơn chi tử, hạt mã đề, mộc thông, cù mạch, hoạt thạch, biển súc, mỗi vị 12g; cam thảo nướng 6g, đại hoàng 8g. Sắc uống ngày 1 thang.

Trị và làm mờ sẹo: sơn chi tử và hạt bạch tật lê, liều lượng bằng nhau đem tán nhỏ hòa với giấm. Dùng bông sạch thấm thuốc, bôi vào ban đêm, sáng hôm sau rửa mặt. Dùng liên tục trong vài ngày.

Chữa ho ra máu, thổ huyết: sơn chi tử (sao), sắn dây, hoa hoè (sao), mỗi vị 20g. Sắc nước hòa thêm ít muối rồi uống

Chữa cảm lạnh, buồn nôn: sơn chi tử (sao) 10g, tinh tre 10g, trần bì 10g, gừng sống 5g sắc với 400ml nước còn 100ml, uống nóng làm 2 lần trong ngày.

Chữa nhiệt miệng: sơn chi tử 12g, đại hoàng 8g, nhân trần 16g. Tất cả thái nhỏ, sắc với 400ml nước còn 100ml, uống làm 2 lần trong ngày.

Lưu ý: Những thông tin trên không thể thay thế cho lời khuyên của bác sĩ, thầy thuốc. Vì vậy khi cơ thể xuất hiện những vấn đề bất thường, bạn nên tìm đến các thầy thuốc uy tín để điều trị đúng cách.

Nguồn: trungcapykhoa.com