Danh mục
Trang chủ / Hỏi Đáp Y Dược / Triệu chứng thường gặp của bệnh thương hàn là gì?

Triệu chứng thường gặp của bệnh thương hàn là gì?

Thương hàn là dạng bệnh nhiễm khuẩn toàn thân do trực khuẩn Salmonella gây ra, khởi phát đột ngột và có thể gây nhiều biến chứng nặng nề, nghiêm trọng nhất có thể dẫn đến tử vong.

Thương hàn là bệnh gì?

Bác sĩ giảng viên Cao đẳng Y Dược Sài Gòn cho biết thương hàn là dạng bệnh nhiễm khuẩn toàn thân do trực khuẩn Salmonella gây ra, khởi phát đột ngột và có thể gây nhiều biến chứng nặng nề như xuất huyết tiêu hoá, thủng ruột, viêm cơ tim, viêm não … nghiêm trọng nhất có thể dẫn đến tử vong. Tuy nhiên, trường hợp bệnh nhẹ có thể không có triệu chứng.

Thương hàn là 1 bệnh truyền nhiễm cấp tính có khả năng lây lan và bùng phát thành dịch lớn. Vi khuẩn Salmonella gây bệnh thương hàn có thể lây lan từ người sang người qua các con đường ăn uống hoặc tiếp xúc với người bị bệnh.

Dịch bệnh thương hàn bùng phát mạnh thường có liên quan đến các vấn đề như: dân số tăng nhanh, tăng sự đô thị hoá, chất thải không được xử lý kịp thời, nguồn nước ô nhiễm, và hệ thống chăm sóc sức khoẻ bị quá tải.

Bất cứ ai và bất cứ độ tuổi nào cũng có khả năng mắc bệnh, nhưng phổ biến nhất ở những người từ 15 đến 30 tuổi.

Nguyên nhân gây bệnh thương hàn là do đâu?

Nguyên nhân gây bệnh thương hàn là do trực khuẩn thương hàn Salmonella typhi. Theo các chuyên gia, Salmonella có sức sống mảnh liệt và sức đề kháng tốt, có thể sống được 2 – 3 tháng trong nước đá, trong nước thường là hơn 1 tháng, trong rau quả 5 – 10 ngày, trong phân 1 đến vài tháng.

Salmonella sẽ bị chết ở nhiệt độ 550C trong 30 phút hoặc 1000C trong 5 phút, cồn 900C trong vài phút, các chất khử trùng thông thường cũng có thể dễ dàng diệt được vi khuẩn.

Bác sĩ giảng viên tại Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn cho biết vật chủ duy nhất của vi khuẩn Salmonella là con người nên bệnh chỉ lây lan thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với người bệnh.

  • Vi khuẩn thương hàn có trong phân, nước tiểu, dịch tiết của người bệnh, trong đó lượng vi khuẩn có trong phân là nguồn lây phổ biến nhất. Ngay cả khi bệnh đã được đẩy lùi thì trong giai đoạn phục hồi vẫn có khoảng 20% bệnh nhân vẫn tiếp tục thải vi khuẩn qua phân trong 2 tháng và 10% tiếp tục thải vi khuẩn trong > 3 tháng.
  • Người lành mang trùng mạn tính: Khoảng 3% bệnh nhân thương hàn sau khi được điều trị khỏi vẫn tiếp tục mang vi khuẩn Salmonella trong người gọi là người lành mang trùng và tiếp tục loại bỏ vi khuẩn ra ngoài kéo dài trên 1 năm. Người lành mang trùng mạn tính phổ biến ở phụ nữ hơn nam giới, những người có bệnh lý về túi mật và đường mật. Đây là nguồn lây bệnh rất khó kiểm soát, đặc biệt là người làm nghề bán thực phẩm, nhân viên y tế, giữ trẻ, phục vụ ở cửa hàng ăn uống. Do đó, ở một số nước có quy định kiểm tra y tế định kỳ bắt buộc đối với những người làm việc trong những ngành nghề kể trên nhằm hạn chế bùng phát dịch bệnh từ những nguồn lây này.
  • Những đối tượng dễ mắc bệnh thương hàn: người đi du lịch ở vùng đang có dịch bệnh lưu hành, nhân viên xét nghiệm, người tiếp xúc gần gũi với bệnh nhân thương hàn hoặc người lành mang trùng mạn tính.

Triệu chứng thường gặp của bệnh thương hàn là gì?

Thời kỳ ủ bệnh: trong khoảng 3 đến 21 ngày và thường không có triệu chứng điển hình.

Thời kỳ khởi phát: diễn tiến từ từ với các triệu chứng

  • Sốt tăng dần từ 5-7 ngày đầu của bệnh, thường tăng về buổi chiều trong ngày.
  • Nhức đầu, mệt mỏi, chán ăn, đau cơ ở các chi, mất ngủ.
  • Đau bụng, buồn nôn, nôn, táo bón
  • Chảy máu cam ở trẻ em.
  • Ho khan, đau bụng, tức ngực.

Thời kỳ toàn phát: bắt đầu từ tuần thứ 2 và kéo dài 2 – 3 tuần.

  • Sốt là triệu chứng điển hình, sốt cao liên tục 39 – 400C kèm theo đau đầu và mệt mỏi. 1/3 trường hợp có thể bị rét run từng cơn và đổ mồ hôi.
  • Mạch nhiệt phân ly: hiếm gặp hơn.
  • Biểu hiện nhiễm trùng toàn thân nặng: môi khô, má đỏ, lưỡi bẩn, hôi miệng; bệnh nhân không tỉnh táo kéo dài đến hôn mê.
  • Đi ngoài phân lỏng (5-6 lần/ngày), mùi khẳn; bụng trướng, đầy hơi, cảm giác đau nhẹ; 30 – 50% các trường hợp gan to, lách to.
  • Lưỡi có màu trắng bẩn, cạnh lưỡi và đầu lưỡi bị đỏ.
  • Loét vòm hầu họng.
  • Hồng ban: chiếm 30% số trường hợp mắc bệnh, xuất hiện ở bụng, ngực, hông vào ngày thứ 7 đến ngày thứ 10 của bệnh, đường kính 2-4mm; biến mất mất sau 2-3 ngày.
  • Khám tim, phổi: có dấu hiệu suy tim, viêm phổi

Thời kỳ lui bệnh

  • Nếu không có biến chứng, bệnh sẽ thuyên giảm vào tuần thứ 3 – 4. Khi đó, bệnh nhân sẽ hạ sốt, các triệu chứng sẽ thuyên giảm và dần phục hồi.
  • Thương hàn ở trẻ dưới 5 tuổi thường không có triệu chứng điển hình, hay bị tiêu chảy, nôn mửa, ít khi táo bón, sốt cao gây co giật toàn thân.
  • Đối với trẻ dưới 1 tuổi, bệnh thương hàn thường rất nghiêm trọng, tỷ lệ tử vong và biến chứng cao. Ngoài ra, ở bệnh nhân bị suy giảm miễn dịch cũng thường có bệnh cảnh nặng như: dị dạng đường mật, tiểu đường, sốt rét, …